baza unakrsnih veza
između članova EKLJP i nacionalnog zakonodavstva

Korisni linkovi

Analiza slučaja pred Evropskim sudom za ljudska prava

Evropska Konvencija o ljudskim pravima

Praktični vodič za primenu Evropske konvencije o ljudskim pravima

Vodič za izradu prvostepenih sudskih odluka iz građanske materije sa osvrtom na navođenje presuda ESLJP

Priručnici i vodiči kroz praksu Evropskog suda za ljudska prava

Evropski sud za ljudska prava u 50 pitanja

Glosar Evropske Konvencije o ljudskim pravima

O eCase aplikaciji

Cuenca Zarzoso protiv Španije

Država na koju se presuda odnosi

Španija

Institucija

Evropski sud za ljudska prava

Broj predstavke

23383/12

Stepen važnosti

Jezik

Srpski

Datum

16.01.2018

Članovi

8
8-1

Kršenje

8
8-1

Nekršenje

nije relevantno

Ključne reči po HUDOC/UN

(Čl. 8) Pravo na poštovanje privatnog i porodičnog života
(Čl. 8-1) Poštovanje porodičnog života
(Čl. 8-1) Poštovanje doma

Tematske ključne reči

poštovanje doma
zagađenje bukom
poštovanje privatnog života

VS deskriptori

1.8.5 Dom
1.8.3 Privatni život

Zbirke

Sudska praksa
Presuda ESLJP
Veće

Sažetak

Predmet je pokrenut na temelju predstavke (br. 23383/12) protiv Kraljevine Španije koju je Sudu podneo španski državljanin, g. Miguel Cuenca Zarzoso. Podnosilac živi u Valensiji. Kako je u kvartu gde se nalazi njegov stan otvroen veliki broj kafića, restorana i drugih lokala zabavnog sadržaja, nivo buke koji se čuje u stanovima u ulici je značajno povećan i građani su usled zagađenja bukom počeli da osećaju tegobe koje su posledica narušenog zdravlja.

Cuenca Zarozo je podneo više zahteva Gradskom veću a kako je adekvatna reakcija izostala, obratio se i nadležnom sudu. Sud je naložio izradu sudsko-medicinskog veštačenja od strane specijaliste preventivne medicine koji je utvrdio da je buka remetila san porodice Cuenca, kao i da je to ostavilo posledice na promenu njegovog psihičkog stanja.

U postupku pred Ustavnim sudom, presudom od 29. septembra 2011. godine, sud je odbio njegovu ustavnu žalbu, obrazlažući da podnosilac predstavke nije dokazao da je u njegovom konkretnom slučaju buka u njegovom stanu bila iznad dozvoljenog nivoa, kao i da je Gradsko veće doista preduzelo specifične mere za smanjenje zagađenja bukom u naselju podnosioca predstavke, i da on nije dokazao da su njegovi zdravstveni problemi bili direktno prouzrokovani povećanom bukom.

Podnosilac predstavke se žalio Evropskom sudu za ljudska prava na osnovu člana 8. Konvencije na nepostupanje lokalnih vlasti u Valensiji, a posebno Gradskog veća, koje nisu stala na put noćnom remećenju mira bukom. Posebno je tvrdio da Gradsko veće nije ispunilo svoju pozitivnu obavezu da preduzme razumne i odgovarajuće mere kako bi obezbedilo njegova prava iz člana 8. Konvencije.

Sud se pozvao na svoju raniju odluku u predmetu Moreno Gómez protiv Španije, koja se odnosila na iste okolnosti u istom gradu (Valensiji). Kao i u tom predmetu, Sud primećuje da podnosilac predstavke živi u području koje je nesporno izloženo noćnom remećenju mira usled buke; ovo jasno remeti podnosioca predstavke u njegovom svakodnevnom životu, posebno vikendom. Sud sada mora utvrditi da li je uznemiravanje uzrokovano bukom dostiglo minimalni nivo ozbiljnosti potreban da bi predstavljalo povredu člana 8.

Sud se slaže sa navodom Vlade da je Gradsko veće preduzelo različite mere u cilju rešavanja problema zagađenja bukom u području u kom je podnosilac predstavke živeo - usvojilo je opšte mere kao što su Uredba, proglašenje naselja akustički zasićenom zonom i, posebno u pogledu podnosioca predstavke, izdat je nalog pabu u suterenu zgrade podnosioca predstavke da ugradi limiter buke, što je u načelu trebalo da bude adekvatno kako bi se obezbedilo poštovanja zajamčenih prava.

Međutim, Sud primećuje da su te mere u ovom konkretnom slučaju bile nedovoljne.

Sud se slaže sa tvrdnjom Vlade da se samo proglašenje nekog područja akustički zasićenom zonom ne može smatrati opravdanjem za priznavanje štete svim stanarima. U konkretnom predmetu, međutim, smetnje koje je podnosilac predstavke trpeo bile su prisutne dugo pre i nakon proglašenja akustički zasićene zone, te su stoga podrazumevale kontinuiranu povredu njegovog privatnog života.

Iz svih ovih razloga, Sud zaključuje da je, suprotno tvrdnjama Vlade, konkretan predmet veoma sličan predmetu Moreno Gómez. Podnosilac predstavke u konkretnom predmetu živi u istoj akustički zasićenoj zoni u kojoj je živela i gđa Moreno Gomes - zapravo svega nekoliko metara dalje - i podnosilac predstavke je podneo - kao što je to učinila i gđa Moreno Gomes - dovoljne dokaze o posledicama koje je buka ostavila po njegovo zdravlje.

U ovim okolnostima, Sud utvrđuje da tužena država nije ispunila svoju pozitivnu obavezu da podnosiocu predstavke zajamči pravo na poštovanje njegovog doma i njegovog privatnog života, čime je povredila član 8. Konvencije.

EVROPSKI SUD ZA LJUDSKA PRAVA
TREĆE ODELJENJE

PREDMET CUENCA ZARZOSO PROTIV ŠPANIJE
(Predstavka br. 23383/12)

PRESUDA

STRAZBUR
16.01.2018

PRESUDA JE PRAVNOSNAŽNA
16.04.2018

Ova presuda će postati konačna pod uslovima iz člana 44. stav 2. Konvencije. U njoj su moguće uredničke izmene

U predmetu Cuenca Zarzoso protiv Španije,
Evropski sud za ljudska prava (Treće Odeljenje), zasedajuću u Veću u sastavu:
Helena Jäderblom, predsednik,
Luis López Guerra,
Dmitry Dedov,
Pere Pastor Vilanova,
Alena Poláčková,
Georgios A. Serghides,
Jolien Schukking, sudije,
i Stephen Phillips, sekretar Odeljenja
Nakon većanja na zatvorenoj sednici održanoj 19. decembra 2017. godine,
donosi sledeću presudu, koja je usvojena ovog datuma:

POSTUPAK

Predmet je pokrenut na temelju predstavke (br. 23383/12) protiv Kraljevine Španije koju je Sudu, na osnovu člana 34. Konvencije za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda („Konvencija”), podneo španski državljanin, g. Miguel Cuenca Zarzoso („podnosilac predstavke”), dana 13. aprila 2012. godine.
Podnosioca predstavke zastupao je g. A. Morey Navarro, advokat iz Valensije. Vladu Španije („Vlada”) zastupali su njeni zastupnici, g. F.A. Sanz Gandasegui i g. R.A. León Cavero, državni pravobranioci.
Podnosilac predstavke je navodio da mu je povređeno pravo na poštovanje doma, suprotno članu 8. Konvencije.
Predstavka je prosleđena Vladi 18. decembra 2014. godine.

ČINJENICE
I. OKOLNOSTI PREDMETA

Podnosilac predstavke je rođen 1930. godine i živi u Valensiji. On živi u San Hoseu (San José), stambenom naselju u Valensiji, od 1962. godine. Od 1974. godine, Gradsko veće Valensije („Gradsko veće”) dozvoljavalo je otvaranje ugostiteljskih i zabavnih objekata, kao što su barovi, pabovi i diskoteke, u blizini njegovog doma. S obzirom na probleme uzrokovane bukom, Gradsko veće je 22. decembra 1983. godine donelo odluku da više ne dozvoljava otvaranje novih objekata u toj zoni. Međutim, ta odluka nikada nije sprovedena i izdate su nove dozvole za rad. Politehnički univerzitet u Valensiji je 1993. godine, za potrebe Gradskog veća, izradio studiju o nivoima noćne buke tokom vikenda. U izveštaju je navedeno da su u naselju San Hose nivoi buke bili znatno viši od zakonski dozvoljene norme.
Podnosilac predstavke je 1994. godine postao predsednik udruženja stanara svog naselja. Sa te pozicije, i u pokušaju da poboljša situaciju u pogledu zagađenja bukom kako za sebe tako i za svoje komšije, podneo je više zahteva protiv Gradskog veća. Takođe je tražio oduzimanje dozvola za rad za nekoliko ugostiteljskih objekata. Gradsko veće je odgovorilo da se u nekim od tih lokala poslovna delatnost zapravo uopšte i ne obavlja, dok se za delatnosti koje se obavljaju u ostalima ne može smatrati da stvaraju visok nivo buke (kao što je slučaj sa pekarama). Konačno, dozvole za rad su u svakom slučaju istekle mnogim od tih objekata.
Gradsko veće je 28. juna 1996. godine usvojilo opštinsku Uredbu o buci i vibracijama (Ordenanza Municipal de Ruidos y Vibraciones u daljem tekstu „Uredba”). Pored toga, u julu 2000. godine, na zahtev podnosioca predstavke, opština je naložila pabu koji se nalazi u sutrenu zgrade podnosioca predstavke da ugradi limiter buke.
Nakon odluke Gradskog veća, donete na sednici 27. decembra 1996. godine, koja je objavljena u Službenom glasniku Valensije 27. januara 1997. godine, područje u kojem podnosilac predstavke živi proglašeno je „akustički zasićenom zonom” (zona acústicamente saturada).
S obzirom na to da se nivo zagađenja bukom nije smanjivao, podnosilac predstavke je odlučio da zameni svoje prozore stolarijom sa dvostrukim staklom i da ugradi klima-uređaj kako bi ublažio visoke temperature uzrokovane time što su prozori leti bili trajno zatvoreni.
Podnosilac predstavke je 14. juna 1999. godine podneo zahtev za naknadu štete zbog odgovornosti države pred Gradskim većem, pozivajući se na član 15. (pravo na život i fizički integritet) i član 18. stav 2. (pravo na privatnost i nepovredivost doma) Ustava. Podnosilac predstavke je tražio naknadu troškova koje je imao zbog ugradnje novih prozora i klima uređaja, kao i naknadu materijalne i nematerijalne štete.
Kako nije dobio nikakav odgovor od organa vlasti (silencio administrativo negativo – “ćutanje uprave”), podnosilac predstavke je 5. decembra 2001. godine podneo tužbu Višem sudu pravde u Valensiji („Viši sud”). Dana 5. januara 2001. godine Gradsko veće je donelo rešenje kojim odbija njegov odštetni zahtev po osnovu odgovornosti države. Gradsko veće se potom uključilo u postupak pred Višim sudom.
Podnosilac predstavke je sudu dostavio dva izveštaja: prvi, od 1. aprila 1998. godine, koji je izradila opštinska služba za životnu sredinu, u kojem je navedeno da:

„Pre stupanja na snagu odluke o proglašenju akustički zasićene zone, nivoi buke tokom noći prelazili su 65 decibela, uglavnom u noćima od četvrtka do nedelje u periodу od 22.00 časa do 05.00 časova ujutru.
... nakon proglašenja [ovog područja] akustički zasićenom zonom i usvajanja pojedinih korektivnih mera, nivoi buke i dalje prelaze [nivoе dozvoljene за ovaj period u toku noći].”

Drugi izveštaj izdala je 28. marta 2000. godine ista opštinska služba, koja je priznala da:

„... mora se zaključiti da se ... granice utvrđene u članu 30. stav 2. [Uredbe] i dalje prekoračuju.”

Kako bi potkrepio svoje navode, podnosilac predstavke je takođe priložio veštačenje koje je izradio profesor primenjene fizike, a koje je priloženo uz njegovu tužbu. U tom izveštaju je konstatovano sledeće:

„Izmerena buka na ulici i buka koju stanari osećaju u svojim domovima, u oblasti Šuker (Xuquer) u Valensiji - gde podnosilac predstavke i živi - dostiže visoke ukupne nivoe od ... 70 decibela ... Ti nivoi su jasno povezani sa prisustvom koncentracije ugostiteljskih i zabavnih objekata u toj oblasti (pabovi i diskoteke).”

Kao rezultat takve situacije, veštak je naveo da se može proceniti da su nivoi buke, na primer u spavaćoj sobi koja gleda ka ulici, iznosili približno 50 decibela (u daljem tekstu: dBA), a da su ponekad mogli dostići i 60 dBA. Veštak je istakao da je Gradsko veće preporučilo maksimalni dozvoljeni nivo buke noću od 30 dBA. Dakle, postojala je razlika od 20–30 dBA. Međutim, u veštačenju je ukazano da je reč o opštoj proceni te da je ona sačinjena bez merenja unutar samih predmetnih stanova.
Najzad, podnosilac predstavke je dostavio lekarski izveštaj u kojem se navodi da pati od anksioznosti usled prekomerne buke u svom stanu. Izveštaj se završava zaključkom da postoji uzročno-posledična veza između zagađenja bukom i njegovog psihijatrijskog oboljenja.
Tokom postupka, Viši sud je naložio izradu sudsko-medicinskog veštačenja od strane specijaliste preventivne medicine. Imenovani veštak je izvestio da:

„... je noćna buka nužno remetila fiziološki san g.Cuenca i njegove porodice, [iako nije] moguće utvrditi intenzitet tog poremećaja usled nedostatka odgovarajućih ispitivanja sna”.
„... je poremećaj sna kao posledica te buke kod g. Cuenca prouzrokovao “reaktivni anksiozno-depresivni sindrom na buku, promenu njegovog psihijatrijskog stanja koja se manifestovala razdražljivošću, anksioznošću, smanjenjem intelektualnih sposobnosti i somatizacijom””.

Gradsko veće je ostalo pri stavu da nije dokazano da je podnosilac predstavke u svom domu bio izložen nivou buke koji je tvrdio, budući da se buka iz životne sredine u svakom domu doživljava drugačije, u zavisnosti od njegove spratnosti, orijentacije i drugih osobenosti. Pored toga, Gradsko veće je sprovodilo obimne aktivnosti kako bi obezbedilo poštovanje propisa o buci. Stoga se ne može reći da je Gradsko veće tolerisalo kršenje tih propisa.
Presudom od 20. juna 2003. godine, Viši sud je odbio tužbu. Sud je utvrdio da ne postoji uzročno-posledična veza između zagađenja bukom i navodne štete pričinjene podnosiocu predstavke, jer nije bilo dokaza koji bi potvrdili da je u njegovom konkretnom stanu nivo buke prelazio propisane granice. Naime, podnosilac predstavke je odlučio da zameni prozore a da prethodno nije zatražio merenje buke unutar svog stana, kako je to predviđeno članom 54. Uredbe. Pored toga, trebalo je uzeti u obzir i to da se stan podnosioca predstavke nalazio na četvrtom spratu, gde je buka svakako morala biti manjeg intenziteta nego na nižim spratovima.
Podnosilac predstavke je podneo ustavnu žalbu (amparo) Ustavnom sudu, tvrdeći da je država povredila njegova Ustavom Španije zajamčena osnovna prava iz člana 14. (jednakost pred zakonom), člana 15. (pravo na život i na fizički i moralni integritet), člana 18. (nepovredivost doma) i člana 24. (pravo na pravično suđenje). Ova žalba je prvobitno odbijena 18. oktobra 2004. godine.
Dana 16. novembra 2004. godine, Evropski sud za ljudska prava (u daljem tekstu: „Sud”) doneo je presudu u predmetu Moreno Gómez protiv Španije (br. 4143/02, ECHR 2004 X). U svetlu ove presude, javni tužilac je izjavio žalbu na odluku Ustavnog suda, tražeći da se ustavna žalba podnosioca predstavke prihvati. Ustavni sud je 31. januara 2005. godine usvojio žalbu javnog tužioca i proglasio ustavnu žalbu prihvatljivom. Ustavni sud je naveo da presuda koju je Evropski sud za ljudska prava doneo u predmetu Moreno Gómez:

„... u potpunosti opravdava ponovno razmatranje ove ustavne žalbe (amparo), kako bi se utvrdilo u kojoj meri bi se ona mogla odnositi na sličan predmet, te kako bi se ispitalo da li su predmet analize [Strazburškog] suda [bila] ista osnovna prava kao i u ovoj ustavnoj žalbi”.

U postupku pred Ustavnim sudom, javni tužilac je tvrdio da je došlo do povrede člana 15. i člana 18. stav 2. Ustava. On je istakao da je Sud već razmatrao ovo pitanje u predmetu Moreno Gómez, koji se odnosio na potpuno istu situaciju koju je pretrpela komšinica podnosioca predstavke, i da je proglasio da je Španija povredila član 8. Konvencije. Tužilac je smatrao da su predmet Moreno Gómez i predmet podnosioca predstavke slični kako u pogledu činjenica, tako i u pogledu predmeta i merituma спора, što je u načelu bilo dovoljno da se donese meritorna presuda o navodnim povredama prava na privatni i porodični život i na nepovredivost doma.
Presudom od 29. septembra 2011. godine, koja je podnosiocu predstavke dostavljena 19. oktobra 2011. godine, Ustavni sud je odbio njegovu ustavnu žalbu, obrazlažući da: (1) ova dva predmeta nisu identična, (2) podnosilac predstavke nije dokazao da je u njegovom konkretnom slučaju buka u njegovom stanu bila iznad dozvoljenog nivoa, (3) da je Gradsko veće doista preduzelo specifične mere za smanjenje zagađenja bukom u naselju podnosioca predstavke, i (4) da on nije dokazao da su njegovi zdravstveni problemi bili direktno prouzrokovani povećanom bukom. Presuda nije doneta jednoglasno.
Troje od dvanaest sudija dalo je izdvojeno mišljenje, smatrajući da je došlo do povrede člana 10. stav 2. i člana 18. st. 1. i 2. Ustava. Posebno, sudije koje su imale izdvojeno mišljenje tvrdile su da je standard koji Ustavni sud primenjuje prilikom odlučivanja o tome kada je povređeno pravo na privatni i porodični život trebalo da se zasniva na praksi Suda, kao i da produžena izloženost visokim nivoima zvuka koji se mogu okarakterisati kao izbegatеlni i nepodnošljivi zaslužuje sudsku zaštitu, imajući u vidu da je to onemogućavalo podnosioca da vodi normalan život. Posebno, sudije koje su dale izdvojeno mišljenje tvrdile su da bi standard koji Ustavni sud primenjuje pri odlučivanju o tome kada je povređeno pravo na privatnost i porodični život trebalo da se zasniva na praksi Suda, kao i da dugotrajna izloženost visokim nivoima buke, koja se može okarakterisati kao nepodnošljiva i koja se mogla izbeći primenom propisa, zaslužuje sudsku zaštitu, budući da ga je sprečavala da vodi normalan život. Oni su ponovili da, prema presudi donetoj u predmetu Moreno Gómez (navedeno gore), ocena o postojanju povrede više ne zavisi od dokaza koje je podnosilac predstavke dostavio a koji se tiču ozbiljnosti zagađenja bukom unutar svog doma. Umesto toga, odlučujući element od tada treba da bude lokacija kuće u prekomerno bučnom području i bilo bi dovoljno da podnosilac predstavke dokaže prekomeran nivo buke na ulici. Pored toga, efekti buke na zdravlje podnosioca predstavke potvrđeni su veštačenjem urađenim u postupku pred Višim sudom.

II. RELEVANTNO DOMAĆE PRAVO
A. Ustav

Relevantne odredbe Ustava glase:

Član 10. stav 2.

„Odredbe koje se odnose na osnovna prava i slobode priznate Ustavom tumačiće se u skladu sa Univerzalnom deklaracijom o ljudskim pravima i međunarodnim ugovorima i sporazumima koje je Španija ratifikovala u toj oblasti.”

Član 14.

„Građani Španije su jednaki pred zakonom; ne mogu se ni na koji način diskriminisati po osnovu rođenja, rase, pola, veroispovesti, mišljenja ili bilo kog drugog ličnog ili društvenog svojstva ili okolnosti.”

Član 15.

„Svati ima pravo na život i na fizički i psihički integritet. ...”

Član 18. stav 2.

„Dom je nepovrediv. ...”

Član 24.

„1. Sva lica imaju pravo na delotvornu sudsku zaštitu od strane sudova u ostvarivanju svojih prava i zakonitih interesa, i ni u kom slučaju ne sme doći do povrede prava na odbranu...
2. Isto tako, svako ima pravo na pristup redovnim sudovima u skladu sa zakonom; na odbranu i pomoć advokata; da bude obavešten o optužbama koje mu se stavljaju na teret; na javno suđenje bez nepotrebnog odlaganja i uz pune garancije; na korišćenje dokaza pogodnih za svoju odbranu; da ne daje iskaze koji ga optužuju; da ne optužuje sebe; i na pretpostavku nevinosti ...”

Član 45. stav 1.

„Svako ima pravo na životnu sredinu pogodnu za razvoj ličnosti i dužnost da je čuva ...”

Član 53. stav 2.

„Svaki građanin ima pravo da traži zaštitu sloboda i prava priznatih u članu 14. i u prvom odeljku Glave II podnošenjem tužbe redovnim sudovima po postupku zasnovanom na načelima hitnosti i prioriteta, a, u odgovarajućim slučajevima, i podnošenjem ustavne žalbe [recurso de amparo] Ustavnom sudu ...”

B. Zakon o zaštiti osnovnih prava (Zakon br. 62/1978)

Relevantna odredba Zakona br. 62/1978 glasi:

Član 6.

(stavljen van snage Zakonom o upravnim sudovima od 13. jula 1998. godine – Zakon br. 29/1998)
„... tužba za ocenu zakonitosti može se podneti u skladu sa procesnim pravilima utvrđenim u ovom odeljku protiv odluka organa javne vlasti koje podležu upravnom pravu i koje mogu uticati na ostvarivanje osnovnih prava ličnosti ...”

C. Zakon o Ustavnom sudu (Zakon br. 2/1979)

Relevantna odredba Zakona br. 2/1979 glasi:

Član 44 - 1c

„1. Ustavna žalba (amparo) zbog povreda prava i garancija koje uživaju ustavnu zaštitu... dopuštena je samo ako:
...
(c) se stranka koja se poziva na navodnu povredu formalno pozvala na nju u odgovarajućem postupku čim je saznala da je do nje došlo.”

D. Pravo Evropske unije

Nakon presude u predmetu Moreno Gómez (Moreno Gómez protiv Španije, br. 4143/02, ECHR 2004 X), Evropska unija je donela Direktivu 2006/12, koja u članu 4. stav 1. tačka (a) uređuje zagađenje koje prouzrokuje „ remećenje mira bukom ili neprijatnim mirisima”. Ova direktiva je uvedena u špansko zakonodavstvo Zakonom br. 13/2009 od 17. novembra.

E. Uredba o buci i vibracijama koju je Gradsko veće donelo 28. juna 1996. godine („Uredba”)

Relevantne odredbe navedene opštinske odluke glase:

Član 8. stav 1.

„Dozvoljeni spoljni nivoi buke određuju se prema pretežnoj nameni svakog od područja označenih u urbanističkom planu grada i ne smeju prekoračiti:
Maksimalni nivoi buke:
...
Stambene zgrade sa više stambenih jedinica: Danju (od 08.00 do 22.00 časa): 55 dB (A) Noću (od 22.00 do 08.00 časova): 45 dB (A) ...”

Član 30.

„1. Akustički zasićene zone usled dodatnih uzroka jesu područja ili mesta u kojima veliki broj objekata, aktivnost ljudi koji ih posećuju i saobraćaj u prolazu izlažu lokalno stanovništvo visokim nivoima buke i nanose im ozbiljne smetnje.
2. Područje se može proglasiti akustički zasićenom zonom (zona acústicamente saturada) ako, iako pojedinačne aktivnosti ispunjavaju nivoe propisane ovom odlukom, nivo smetnji usled spoljne buke iz člana 8. bude prekoračen dva puta nedeljno u uzastopnim nedeljama, ili tri puta sa prekidima u periodu od trideset pet dana, i to za više od 20 dB (A).”

PRAVO
I. NAVODNA POVREDA ČLANA 8. KONVENCIJE

Podnosilac predstavke se žalio na osnovu člana 8. Konvencije na nepostupanje lokalnih vlasti u Valensiji, a posebno Gradskog veća, koje nisu stala na put noćnom remećenju mira bukom. Posebno je tvrdio da Gradsko veće nije ispunilo svoju pozitivnu obavezu da preduzme razumne i odgovarajuće mere kako bi obezbedilo njegova prava iz člana 8, koji glasi:

„1. Svako ima pravo na poštovanje svog privatnog i porodičnog života, svog doma i svoje prepiske.
2. Javne vlasti se ne mešaju u vršenje ovog prava sem ako to nije u skladu sa zakonom i neophodno u demokratskom društvu u interesu nacionalne bezbednosti, javne bezbednosti ili ekonomske dobrobiti zemlje, radi sprečavanja nereda ili kriminala, zaštite zdravlja ili morala, ili radi zaštite prava i sloboda drugih.”

A. Dopuštenost

Sud primećuje da ova žalba nije očigledno neosnovana u smislu člana 35. stav 3. tačka (a) Konvencije. Dalje primećuje da nije nedopuštena ni po kom drugom osnovu. Stoga se mora proglasiti dopuštenom.

B. Meritum spora

1. Izjašnjenja stranaka

(a) Vlada

Vlada je tvrdila da je Gradsko veće sprovelo brojne i dovoljne mere kako bi otklonilo nastalu situaciju. Te mere su obuhvatale proglašenje zone u kojoj se nalazi zgrada podnosioca predstavke akustički zasićenom zonom i izricanje sankcija poslovnim objektima koji nisu poštovali granice dozvoljene buke.
Prema navodima Vlade, zahvaljujući merama koje je Gradsko veće sprovelo, buka u životnoj sredini u blizini doma podnosioca predstavke znatno se smanjila tokom celog dana, a posebno tokom noći. Dok je tokom merenja izvršenih 1996. godine utvrđeno da je buka prelazila 65 dBA (granica koja se prema veštacima medicinske struke smatra štetnom) u više od sto navrata, prekoračujući ovu granicu najmanje jednom nedeljno, u 2015. godini samo u dvadeset pet merenja buka je prešla tu granicu. Pored toga, 1996. godine merenja koja su prelazila granicu vršena su u 06.00 časova ujutru, dok su 2015. godine vršena najkasnije u 01.00 čas posle ponoći, što po njihovom mišljenju znači da se zagađenje bukom progresivno smanjivalo.
U pogledu specifične situacije podnosioca predstavke, Vlada je ukazala na to da je on zamenio prozore pre podnošenja zahteva za naknadu štete i primetila da je Gradsko veće sprovelo nekoliko mera i obavezalo pab koji se nalazi u suterenu zgrade podnosioca predstavke da ugradi limiter buke. Pored toga, Gradsko veće je izvršilo određena merenja buke unutar stana drugog komšije, koja su pokazala da je buka dostizala 35 dBA, ali ne i 50 dBA ili 60 dBA kako je tvrdio podnosilac predstavke, iako je ta buka doista sama po sebi bila iznad 30 dBA, što je nivo koji Gradsko veće smatra maksimalno dozvoljenim.
Vlada je dalje navela da je proglašenje akustički zasićene zone bilo delotvoran instrument za kontrolu zagađenja bukom u gradovima. Stoga, ukoliko bi Sud u ovoj predstavci zaključio da je došlo do povrede osnovnih prava lica koja žive u takvom području, to bi podrazumevalo obavezu Gradskog veća da obešteti sve stanare tog područja koji su ugradili dvostruka stakla ili izveli radove na zvučnoj izolaciji, čak i u onim slučajevima u kojima podnosilac zahteva nije dokazao uticaj buke unutar svog doma. Posledično, Gradsko veće bi prestalo da određena naselja proglašava akustički zasićenim zonama, što bi na kraju bilo suprotno interesima građana.
Vlada je tvrdila da se ovaj predmet mora razlikovati od predmeta Moreno Gómez (navedeno gore) iz razloga što su domaći sudovi utvrdili da podnosilac predstavke nije dokazao nivoe buke unutar svog doma. Vlada je takođe tvrdila da je podnosilac predstavke mogao da zatraži od Gradskog veća besplatno merenje nivoa buke, u skladu sa članom 54. Uredbe.

(b) Podnosilac predstavke

Podnosilac predstavke je tvrdio da je zahtevanje od njega da dostavi zasebni dokaz o nivou buke unutar svoje kuće suprotno praksi Suda. Podnosilac predstavke se posebno pozvao na predmet Moreno Gómez (navedeno gore). Gđa Moreno Gomes živela je u istom stambenom naselju kao i podnosilac predstavke. Prema rečima podnosioca predstavke, predmet gđe Moreno Gomes imao je potpuno istu činjeničnu pozadinu kao i njegov. Po mišljenju podnosioca predstavke, razlike između predmeta Moreno Gómez i njegovog sopstvenog predmeta bile su neznatne.
U predmetu Moreno Gómez, Sud je naveo da je buka koja je postojala u tom području bila opštepoznata i nesporna, te je stoga smatrao da je „zahtev za dostavljanjem dokaza [kao što je merenje buke iz unutrašnjosti doma] bio formalistički”, budući da su opštinske vlasti to područje označile kao „akustički zasićeno” (Moreno Gómez, navedeno gore, stav 59).
Pored toga, podnosilac predstavke je naveo da nije tačno da se on jednostavno pozivao na to da živi u akustički zasićenoj zoni, već da je pokušao da dokaže da su njegova prava bila ugrožena bukom na tri načina: prvo, putem dva medicinska veštačenja; drugo, putem merenja izvršenih u toj oblasti pre i nakon što je proglašena akustički zasićenom zonom; i najzad, putem računa za svoje lečenje, za zamenu prozora i za ugradnju klima-uređaja.

2. Ocena Suda

(a) Opšta načela

U pogledu relevantnih opštih načela, Sud se poziva na stavove od 53. do 56. gore pomenute presude u predmetu Moreno Gómez.
U toj presudi, na koju se pozvao podnosilac predstavke i koju je takođe analizirao španski Ustavni sud u svojoj odluci donetoj u ovom predmetu, Sud je primetio da je podnositeljka predstavke živela u području koje je nesporno bilo izloženo noćnoj buci i koja je jasno remetila njen svakodnevni život, posebno vikendom. Sud je utvrdio da se glavno pitanje sastojalo u utvrđivanju da li je uznemiravanje uzrokovano bukom dostiglo minimalni nivo ozbiljnosti potreban da bi predstavljala povredu člana 8. (videti Moreno Gómez, navedeno gore, stav 58).
U pogledu neophodnih dokaza o prekomernoj buci koju je posebno trpela podnositeljka predstavke u svom stanu, Sud je smatrao da bi bilo preterano formalistički zahtevati takve dokaze u tom predmetu, budući da su gradske vlasti već označile područje u kom je živela kao akustički zasićenu zonu, što je, u smislu opštinske Uredbe od 28. juna 1996. godine, označavalo područje u kom su lokalni stanari izloženi visokim nivoima buke koji im nanose ozbiljne smetnje (videti Moreno Gómez, navedeno gore, stav 59).
Najzad, Sud je zaključio da je, imajući u vidu jačinu buke - noću iznad dozvoljenih nivoa - i činjenicu da je ona bila prisutna tokom dužeg vremenskog perioda od nekoliko godina, došlo do povrede prava zaštićenih članom 8.

(b) Primena na konkretan predmet

Kao i u predmetu Moreno Gómez, ova predstavka se ne odnosi na mešanje javnih vlasti u pravo na poštovanje doma, već na njihovo nepreduzimanje mera kako bi se prekinula treća lica u kršenju prava na koje se podnosilac predstavke poziva (videti Moreno Gómez, navedeno gore, stav 57).
Kao i u tom predmetu, Sud primećuje da podnosilac predstavke živi u području koje je nesporno izloženo noćnom remećenju mira usled buke; ovo jasno remeti podnosioca predstavke u njegovom svakodnevnom životu, posebno vikendom. Sud sada mora utvrditi da li je uznemiravanje uzrokovano bukom dostiglo minimalni nivo ozbiljnosti potreban da bi predstavljalo povredu člana 8. (videti Moreno Gómez, navedeno gore, stav 58).
Sud primećuje da je Gradsko veće bilo svesno činjenice da je jačina buke u tom konkretnom naselju prelazila dozvoljene nivoe. Prvo, gradske vlasti su već označile područje u kom je podnosilac predstavke živeo kao akustički zasićenu zonu, što je, u smislu Uredbe, označavalo područje u kom su lokalni stanari bili izloženi visokim nivoima buke koji su im nanosili ozbiljne smetnje. Drugo, ti visoki nivoi buke nastavili su se nekoliko godina nakon proglašenja te oblasti akustički zasićenom zonom, što je potvrđeno zvaničnim izveštajima koje su službe Gradskog veća dostavile 1998. i 2000. godine (videti stavove 12. i 13. gore). Doista, tu činjenicu je potvrdila i Vlada, priznajući da je nekoliko godina nakon zahteva podnosioca predstavke jačina buke iznosila 35 dBA u stanu komšije podnosioca predstavke, što je iznad 30 dBA koliko samo Gradsko veće smatra maksimalno dozvoljenim nivoom buke (videti stav 34. gore).
Sud dalje primećuje da je, kako je ukazano u izdvojenom mišljenju uz presudu Ustavnog suda, u veštačenju koje je naložio Viši sud navedeno da je postojala uzročno-posledična veza između nivoa buke tokom noći i poremećaja fiziološkog sna podnosioca predstavke i njegove porodice, kao i njegovog reaktivnog anksiozno-depresivnog sindroma.
U ovakvim okolnostima, Sud smatra da bi u konkretnom slučaju bilo preterano formalistički zahtevati od podnosioca predstavke da dostavi dokaze o buci u svom stanu, budući da su gradske vlasti već označile područje u kom podnosilac predstavke živi kao akustički zasićenu zonu (videti Moreno Gómez, navedeno gore, stav 59). Isti argument se može izneti i kada je reč o uzročno-posledičnoj vezi.
Pored toga, Sud primećuje da je, suprotno tvrdnjama Vlade, podnosilac predstavke, u svojstvu predsednika udruženja stanara svog naselja, podneo brojne prigovore Gradskom veću pre nego što je zamenio prozore. Ne može se smatrati da je ponašanje podnosioca predstavke predstavljalo zloupotrebu prava niti da je bilo nesrazmerno uznemiravanjima kojima je bio izložen. U tom pogledu, Sud primećuje da nije razumno zahtevati od građanina čije je zdravlje ugroženo da čeka okončanje postupka pre nego što iskoristi pravna sredstva koja mu stoje na raspolaganju.
Sud se slaže sa Vladom da je Gradsko veće preduzelo različite mere u cilju rešavanja problema zagađenja bukom u području u kom je podnosilac predstavke živeo (videti stav 32. gore). Sud primećuje da je Gradsko veće usvojilo opšte mere kao što su Uredba, proglašenje naselja akustički zasićenom zonom i, posebno u pogledu podnosioca predstavke, nalog izdat pabu u suterenu zgrade podnosioca predstavke da ugradi limiter buke, što je u načelu trebalo da bude adekvatno kako bi se obezbedilo poštovanja zajamčenih prava.
Međutim, Sud primećuje da su te mere u ovom konkretnom slučaju bile nedovoljne. Propisi za zaštitu zajamčenih prava nemaju mnogo svrhe ako se uredno ne sprovode, pri čemu Sud mora ponoviti da Konvencija ima za cilj zaštitu delotvornih, a ne iluzornih prava. Sud je više puta naglašavao da postojanje sistema sankcija nije dovoljno ukoliko se on ne primenjuje blagovremeno i delotvorno (videti Bor protiv Mađarske, br. 50474/08, stav 27, 18. jun 2013. godine). U konkretnom predmetu, smanjenje broja dnevnih prekoračenja zakonskih dBA nivoa i upravne sankcije koje je izreklo Gradsko veće ne mogu se smatrati dovoljnim merama. Činjenice pokazuju da je podnosilac predstavke pretrpeo ozbiljnu povredu svog prava na poštovanje doma usled nepostupanja vlasti u rešavanju remećenja mira usled buke tokom noći (videti Moreno Gómez, navedeno gore, stav 61).
Sud se slaže sa tvrdnjom Vlade da se samo proglašenje nekog područja akustički zasićenom zonom ne može smatrati opravdanjem za priznavanje štete svim stanarima. U konkretnom predmetu, međutim, smetnje koje je podnosilac predstavke trpeo bile su prisutne dugo pre i nakon proglašenja akustički zasićene zone, te su stoga podrazumevale kontinuiranu povredu njegovog privatnog života.
Iz svih ovih razloga, Sud zaključuje da je, suprotno tvrdnjama Vlade, konkretan predmet veoma sličan predmetu Moreno Gómez (navedeno gore). Podnosilac predstavke u konkretnom predmetu živi u istoj akustički zasićenoj zoni u kojoj je živela i gđa Moreno Gomes - zapravo svega nekoliko metara dalje - i podnosilac predstavke je podneo - kao što je to učinila i gđa Moreno Gomes - dovoljne dokaze o posledicama koje je buka ostavila po njegovo zdravlje.
U ovim okolnostima, Sud utvrđuje da tužena država nije ispunila svoju pozitivnu obavezu da podnosiocu predstavke zajamči pravo na poštovanje njegovog doma i njegovog privatnog života, čime je povredila član 8. Konvencije.

II. PRIMENA ČLANA 41. KONVENCIJE

Član 41. Konvencije glasi:

„Ako Sud utvrdi da je došlo do povrede Konvencije ili njenih protokola, pa ako unutrašnje pravo visoke strane ugovornice o kojoj je reč omogućava samo delimičnu odštetu, Sud će, ako je to potrebno, pružiti pravično zadovoljenje oštećenoj stranci.”

A. Šteta

Podnosilac predstavke je potraživao 4.321,76 evra (EUR) na ime materijalne štete, što obuhvata:
- 3.042,12 EUR za ugradnju dvostrukih stakala u njegovom domu;
- 1.075,81 EUR za ugradnju klima-uređaja kako bi izbegao spavanje na prekomernoj vrućini noću zbog zatvorenih prozora;
- 98,93 EUR na ime takse za građevinsku dozvolu za navedene radove;
- 104,90 EUR na ime poreza na zgrade, instalacije i građevinske radove.
Podnosilac predstavke je takođe potraživao 3.005,05 EUR na ime nematerijalne štete, po osnovu nesanice i duševnih bolova prouzrokovanih nastalom situacijom i uticajem na njegovo zdravlje, što je potvrđeno medicinskim izveštajima dostavljenim sudovima.
Vlada je osporila ove zahteve.
Sud primećuje da je jedini osnov za dosuđivanje pravičnog zadovoljenja podnosiocu predstavke u konkretnom slučaju bilo nepreduzimanje mera od strane nadležnih organa koje se od njih razumno moglo očekivati kako bi se prekinulo kršenje prava podnosioca predstavke na poštovanje njegovog doma. Sud stoga utvrđuje da je postojala uzročno-posledična veza između povrede Konvencije i materijalne štete koju je podnosilac predstavke pretrpeo. On stoga ima pravo na naknadu po tom osnovu. Pored toga, nepostupanje vlasti nesumnjivo je prouzrokovalo podnosiocu predstavke nematerijalnu štetu za koju bi takođe trebalo da primi naknadu. Odlučujući na pravičnoj osnovi, kako se zahteva članom 41, Sud podnosiocu predstavke dosuđuje iznos od 7.000 EUR na ime materijalne i nematerijalne štete zajedno. Preostali deo zahteva se odbija.

B. Troškovi i izdaci

Podnosilac predstavke je takođe potraživao 6.671,26 EUR na ime troškova i izdataka koje je imao pred domaćim sudovima i pred Sudom, što obuhvata 3.111,26 EUR za troškove i izdatke nastale pred domaćim sudovima, 1.140 EUR za troškove veštačenja i 2.420 EUR za troškove nastale pred Sudom.
Vlada se nije izjašnjavala po ovoj tački.
Prema praksi Suda, podnosilac predstavke ima pravo na naknadu troškova i izdataka u meri u kojoj je dokazano da su oni stvarni i neophodni i da su razumni u pogledu iznosa. U konkretnom predmetu, imajući u vidu dokumente kojima raspolaže i navedene kriterijume, Sud smatra razumnim da dosudi iznos od 6.671,26 EUR koji pokriva troškove po svim osnovima.

C. Zatezna kamata

Sud smatra odgovarajućim da se stopa zatezne kamate zasniva na najnižoj kreditnoj stopi Evropske centralne banke (marginal lending rate), uz dodavanje tri procentna poena.

IZ TIH RAZLOGA, SUD JEDNOGLASNO,

Proglašava predstavku dopuštenom;
Utvrđuje da je došlo do povrede člana 8. Konvencije;
Utvrđuje
(a) da je tužena država dužna da podnosiocu predstavke, u roku od tri meseca od dana kada presuda postane pravnosnažna u skladu sa članom 44. stav 2. Konvencije, isplati sledeće iznose, po stopi koja važi na dan isplate:
(i) 7.000 EUR (sedam hiljada evra), uvećano za sve poreze koji se mogu naplatiti, na ime materijalne i nematerijalne štete;
(ii) 6.671,26 EUR (šest hiljada šest stotina sedamdeset jedan evro i dvadeset šest centi), uvećano za sve poreze koji se mogu naplatiti podnosiocu predstavke, na ime troškova i izdataka;
(b) da se po isteku gore pomenuta tri meseca do isplate plaća kamata na navedene iznose po stopi jednakoj najnižoj kreditnoj stopi Evropske centralne banke tokom perioda neizvršenja, uvećanoj za tri procentna poena;
Odbija preostali deo zahteva podnosioca predstavke za pravično zadovoljenje.

Sastavljeno na engleskom jeziku i pismeno dostavljeno dana 16. januara 2018. godine, u skladu sa pravilom 77. st. 2. i 3. Poslovnika Suda.

Stephen Phillips Helena Jäderblom
Sekretar Odeljenja Predsednik

__________________________________
* Nezvanični prevod presude uradila Pravosudna akademija

EUROPEAN COURT OF HUMAN RIGHTS

THIRD SECTION

CASE OF CUENCA ZARZOSO v. SPAIN

(Application no. 23383/12)

JUDGMENT

STRASBOURG

16 January 2018

FINAL

16/04/2018

This judgment has become final under Article 44 § 2 of the Convention. It may be subject to editorial revision.

In the case of Cuenca Zarzoso v. Spain,

The European Court of Human Rights (Third Section), sitting as a Chamber composed of:

Helena Jäderblom, President,
Luis López Guerra,
Dmitry Dedov,
Pere Pastor Vilanova,
Alena Poláčková,
Georgios A. Serghides,
Jolien Schukking, judges,
and Stephen Phillips, Section Registrar,

Having deliberated in private on 19 December 2017,

Delivers the following judgment, which was adopted on that date:

PROCEDURE

1. The case originated in an application (no. 23383/12) against the Kingdom of Spain lodged with the Court under Article 34 of the Convention for the Protection of Human Rights and Fundamental Freedoms (“the Convention”) by a Spanish national, Mr Miguel Cuenca Zarzoso (“the applicant”), on 13 April 2012.

2. The applicant was represented by Mr A. Morey Navarro, a lawyer practising in Valencia. The Spanish Government (“the Government”) were represented by their Agents, Mr F.A. Sanz Gandasegui and Mr R.A. León Cavero, State Attorneys.

3. The applicant alleged a breach of his right to respect for his home, contrary to Article 8 of the Convention.

4. On 18 December 2014 the application was communicated to the Government.

THE FACTS

I. THE CIRCUMSTANCES OF THE CASE

5. The applicant was born in 1930 and lives in Valencia. He has lived in San José, a residential district of Valencia since 1962. Since 1974 Valencia City Council (“the City Council”) has allowed licensed premises, such as bars, pubs and discotheques, to open in the vicinity of his home. In view of the problems caused by the noise, the City Council resolved on 22 December 1983 not to permit any more licensed premises to open in the area. However, the resolution was never implemented and new licences were granted. In 1993, the Polytechnic University of Valencia carried out a study of the levels of night-time noise during the weekend on behalf of the City Council. It was reported that in the San José district the noise levels were notably higher to the legally accepted norm.

6. In 1994, the applicant became president of the neighbourhood association of his district. In that position, and in an attempt to improve the noise-pollution situation for both himself and his neighbours, he lodged various claims against the City Council. He also asked for the withdrawal of the business licences of several establishments. The City Council replied that in fact no business activities were being carried out in some of the premises, and that the business activities carried out in the others could not be considered as producing a high level of noise (for example bakeries). Lastly, the licences had in any case expired in many of the establishments.

7. On 28 June 1996 the City Council adopted the municipal Ordinance on noise and vibrations (Ordenanza Municipal de Ruidos y Vibraciones ‑ hereinafter “the Ordinance”). Furthermore, in July 2000, at the applicant’s request, the municipality required the pub located in the basement of the applicant’s building to install a noise limiter.

8. Following a resolution of the City Council, sitting in plenary session on 27 December 1996, which was published in the Valencia Official Gazette on 27 January 1997, the area in which the applicant lives was designated an “acoustically saturated zone” (zona acústicamente saturada).

9. In view of the fact that the levels of noise pollution did not decrease, the applicant decided to replace his windows with double glazing and to install air conditioning in order to alleviate the high temperatures caused by having the windows permanently closed in summer.

10. On 14 June 1999 the applicant brought a preliminary State liability claim before the City Council, relying on Article 15 (right to life and to physical integrity) and Article 18 § 2 (right to privacy and inviolability of the home) of the Constitution. The applicant asked for compensation for the expenses incurred, as well as for compensation in respect of pecuniary and non-pecuniary damage.

11. Having received no reply from the authorities (silencio administrativo negativo), the applicant lodged a complaint with the Valencia High Court of Justice (“the High Court”) on 5 December 2001. On 5 January 2001 the City Council issued a resolution denying his preliminary State liability claim. The City Council joined the proceedings before the High Court.

12. The applicant provided the court with two reports: the first one of 1 April 1998 prepared by the municipal service for the environment stated that:

“Prior to the entry into force of the declaration of an acoustically saturated zone, the levels of disturbance by noise during the night exceeded 65 decibels, mainly during the nights from Thursdays to Sundays from 10 p.m. to 5 a.m. in the morning.

... after the declaration [of the area] as an acoustically saturated zone and the adoption of some corrective measures the levels of disturbance still exceed [those permitted for night-time].

13. The second report was issued on 28 March 2000 by the same municipal service, which admitted that:

“... it must be concluded that ... the limits established in Article 30 § 2 of [the Ordinance] are still being exceeded.”

14. In order to sustain his arguments, the applicant also produced an expert report, produced by an applied physics professor, which was joined to his complaint. The report noted as follows:

“The measured noise on the street and the noise perceived by neighbours in their homes, in the Xuquer area of Valencia – which is where the applicant lives – rise high total levels of ... 70 decibels ... Those levels are clearly related to the presence of a concentration of the entertainment industry in that area (pubs and discotheques).

15. As a result of this situation, the expert stated that it could be estimated that the sound levels for instance in a front facing bedroom were approximately 50 decibels (hereinafter dBA) and sometimes they could even reach 60 dBA. The expert highlighted that the City Council had recommended a maximum permitted level at night of 30 dBA. Consequently, there was a difference of 20-30 dBA. However, the expert report pointed out that this was a general estimation and that it was made without measuring the inside of the dwellings concerned.

16. Lastly, the applicant produced a medical report stating that he was suffering from anxiety due to the excessive noise inside his flat. The report concluded by considering that there was a relationship of cause-effect between the noise pollution and his psychiatric illness.

17. During the proceedings, the High Court ordered a legal medical expert report by a specialist in preventive medicine. The appointed expert reported that:

“... the nocturnal noise altered necessarily the physiological sleep of Mr Cuenca and his family, [although it is not] possible to ascertain the intensity of the disturbance owing to the lack of corresponding sleep studies”.

“... the sleep disturbance as a consequence of that noise produced in Mr Cuenca an ‘anxious depressive syndrome reacting to the noise, change in his psychiatric state manifested by irritability with his, anxiety, diminution of intellectual ability and somatization’”.

18. The City Council maintained that it was not proven that the applicant was suffering the noise level which he claimed in his home, as the environmental noise is perceived differently in each home, according to its height, aspect and other particularities. Furthermore, the City Council had been carrying out extensive activities in order to enforce compliance with the legislation on noise. It could not be said that the City Council tolerated infractions of that legislation.

19. In a judgment of 20 June 2003 the High Court dismissed the complaint. It found that there was no causal connection between the noise pollution and the alleged damage caused to the applicant, since there was no evidence proving that in his particular flat the level of noise pollution exceeded the established limits. Indeed, the applicant had decided to replace his windows without previously asking for a measurement of the noise inside his flat, as provided by Article 54 of the Ordinance. Furthermore, it should be taken into account that the applicant’s flat was on the fourth floor, where the noise would certainly be less intense than on a lower floor.

20. The applicant lodged an amparo appeal before the Constitutional Court, claiming that the State had violated his fundamental rights protected by Articles 14 (equality before the law), 15 (right to life and to physical and moral integrity), 18 (inviolability of the home) and 24 (right to a fair trial) of the Spanish Constitution. This appeal was initially dismissed on 18 October 2004.

21. On 16 November 2004 the European Court of Human Rights (hereinafter “the Court”) delivered a judgment in the case of Moreno Gómez v. Spain (no. 4143/02, ECHR 2004‑X). In the light of this judgment, the public prosecutor lodged an appeal against the Constitutional Court’s decision, asking for the admission of the applicant’s amparo appeal. On 31 January 2005 the Constitutional Court upheld the public prosecutor’s appeal and declared the amparo appeal admissible. The Constitutional Court stated that the judgment issued by the European Court of Human Rights in the case of Moreno Gomez:

“... justifie[d] entirely the reconsideration of the present amparo appeal, in order to ascertain the measure in which it might deal with an analogous case, and to examine whether the objects of analysis of the [Strasbourg] Court [had been] the same fundamental rights as in this amparo appeal”.

22. In the proceedings before the Constitutional Court, the public prosecutor claimed that there had been a violation of Articles 15 and 18 § 2 of the Constitution. He argued that the Court had already addressed this issue in the case of Moreno Gómez, which had dealt with the exact same situation suffered by the applicant’s neighbour, and declared that Spain had violated Article 8 of the Convention. The prosecutor considered that Moreno Gómez and the applicant’s case were similar in terms of the facts as well as in the object and the merits, which was in principle sufficient to deliver a judgment on the merits on the alleged violations of the right to private and family life and to inviolability of the home.

23. In a judgment of 29 September 2011, served on the applicant on 19 October 2011, the plenary of the Constitutional Court dismissed the amparo appeal, arguing that (1) both cases were not identical, (2) the applicant had not proved that in his particular case the noise at his flat was above the permitted level, (3) that the City Council had indeed adopted specific measures to reduce noise pollution at the applicant’s neighbourhood and (4) that he had not proved that his health problems had been directly caused by noise pollution. The judgment was not adopted by unanimity.

24. Three judges out of twelve issued a dissenting opinion holding that there had been a violation of Articles 10 § 2, 18 §§ 1 and 2 of the Constitution. In particular, the dissenting judges argued that the standard employed by the Constitutional Court to decide when the right to privacy and family life had been infringed should have been based on the case-law of the Court and that prolonged exposure to a high levels of sound that could be qualified as avoidable and unbearable deserved the protection of the courts, given that it impeded him from living a normal life. They reiterated that according to the judgment delivered in the Moreno Gómez case (cited above), the assessment of a violation no longer depended on the evidence provided by the applicant about the seriousness of the noise pollution inside his home. Instead, the decisive element was to be hereafter the location of the house in an excessively noisy area and it would be enough for the applicant to prove the excessive level of noise in the street. Furthermore, the effects of noise on the applicant’s health had been confirmed by the expert report issued in the proceedings before the High Court.

II. RELEVANT DOMESTIC LAW

A. Constitution

25. The relevant provisions of the Constitution read:

Article 10 § 2

“The provisions relating to the fundamental rights and freedoms recognised under the Constitution shall be construed in accordance with the Universal Declaration of Human Rights and the international treaties and agreements which Spain has ratified in that sphere.”

Article 14

“Spaniards are equal before the law; they may not be discriminated against in any way on grounds of birth, race, sex, religion, opinions or any other condition or personal or social circumstance.”

Article 15

“Everyone shall have the right to life and to physical and mental integrity. ...”

Article 18 § 2

“The home shall be inviolable. ...”

Article 24

“1. All persons have the right to obtain effective protection by the judges and the courts in the exercise of their rights and legitimate interests, and in no case may this result in a party not being able to put forward a defence...

2. Likewise, everyone has the right of access to the ordinary courts in accordance with the law; to defence and assistance by a lawyer; to be informed of the charges brought against them; to a public trial without undue delays and with full guarantees; to the use of evidence appropriate to their defence; not to make self-incriminating statements; not to incriminate themselves; and to be presumed innocent ...”

Article 45 § 1

“Everyone shall have the right to enjoy an environment suitable for personal development and the duty to preserve it ...”

Article 53 § 2

“Every citizen shall be entitled to seek protection of the freedoms and rights recognised in Article 14 and in the first section of Chapter II by bringing an action in the ordinary courts under a procedure designed to ensure priority and expedition and, in appropriate cases, by an appeal [recurso de amparo] to the Constitutional Court ...”

B. Fundamental Rights (Protection) Act (Law no. 62/1978)

26. The relevant provision of Law no. 62/1978 read:

Article 6
(repealed by the Administrative Courts Act of 13 July 1998
Law no. 29/1998)

“... [a]n application for judicial review may be brought in accordance with the procedural rules set out in this section in respect of decisions of the public authorities that are subject to administrative law and liable to affect the exercise of the fundamental rights of the person ...”

C. Constitutional Court Act (Law no. 2/1979)

27. The relevant provision of Law 2/1979 reads:

Article 44 -1c

“1. An amparo appeal for violations of rights and guarantees amenable to constitutional protection ... will lie only if:

...

(c) the party relying on the alleged violation formally pleads it in the relevant proceedings after becoming aware of its occurrence.”

D. European Union Law

28. After the Moreno Gomez judgment (Moreno Gómez v. Spain, no. 4143/02, ECHR 2004‑X), the EU issued the Directive 2006/12, which in its Article 4 § 1(a) regulates pollution which causes “a nuisance through noise or odours”. This Directive was transposed into Spanish law by Law 13/2009 of 17 November.

E. Ordinance on noise and vibrations issued by the City Council on 28 June 1996 (“the Ordinance”)

29. The relevant provisions of the said bylaw read:

Article 8 § 1

“Permitted external noise levels shall be determined by reference to the main user of each of the areas marked on the city development plan and shall not exceed:

Maximum noise levels:

...

Multiple family residences:

Daytime (from 8 a.m. to 10 p.m.): 55 dB (A)

Night-time (from 10 p.m. to 8 a.m.): 45 dB (A)

...”

Article 30

“1. Zones that are acoustically saturated by additional causes are areas or places in which a large number of establishments, the activity of the people frequenting them and passing traffic expose local residents to high noise levels and cause them serious disturbance.

2. An area may be designated an acoustically saturated zone (zona acústicamente saturada) if, though individual activities are compliant with the levels set out in this bylaw, the level of disturbance due to external noise as referred to in Article 8 is exceeded twice weekly in consecutive weeks, or three times intermittently over a period of thirty-five days, and exceeds 20 dB (A).”

THE LAW

I. ALLEGED VIOLATION OF ARTICLE 8 OF THE CONVENTION

30. The applicant complained under Article 8 of the Convention of inaction on the part of the local authorities in Valencia, in particular the City Council, which had failed to put a stop to the night-time disturbances. In particular, he claimed that the City Council had not fulfilled its positive duty to take reasonable and appropriate measures to secure the applicant’s rights under Article 8, which provides:

“1. Everyone has the right to respect for his private and family life, his home and his correspondence.

2. There shall be no interference by a public authority with the exercise of this right except such as is in accordance with the law and is necessary in a democratic society in the interests of national security, public safety or the economic well-being of the country, for the prevention of disorder or crime, for the protection of health or morals, or for the protection of the rights and freedoms of others.”

A. Admissibility

31. The Court notes that this complaint is not manifestly ill-founded within the meaning of Article 35 § 3 (a) of the Convention. It further notes that it is not inadmissible on any other grounds. It must therefore be declared admissible.

B. Merits

1. The parties’ submissions

(a) The Government

32. The Government submitted that the City Council had implemented several and sufficient measures to remedy the situation. These measures had included declaring the zone where the applicant’s building was located an acoustically saturated zone and imposing administrative sanctions against commercial premises which did not respect the noise limits.

33. According to the Government, thanks to the measures implemented by the City Council, the ambient noise had notably decreased in the vicinity of the applicant’s home during the whole day and especially during the night. During the measurements carried out in 1996 the noise had been found to have been above the 65 dBA (limit considered to be harmful following medical experts) on more than one hundred occasions, exceeding at least this limit once per week, in 2015 only twenty-five measurements exceeded the limit. Moreover, in 1996 the measurements that had exceeded the limit had been taken at 6 a.m., while on 2015 they had been taken at 1 a.m. at the latest, which in their view meant that the noise pollution had decreased progressively.

34. As regards the applicant’s specific situation, the Government pointed out that he had replaced the windows before lodging the liability claim and noted that the City Council had carried out several measures and obliged the pub located in the basement of the applicant’s building to install a noise limiter. Additionally, the City Council had performed some noise tests inside another neighbour’s flat, which had showed that the noise had reached 35 dBA, but not 50 dBA or 60 dBA as reported by the applicant, although indeed that noise had itself been above the 30 dBA considered the maximum permissible level by the City Council.

35. The Government further stated that the declaration of an acoustically saturated zone had been an effective instrument to control noise pollution in cities. Therefore, if the Court concluded in the present application that there had been a violation of the fundamental rights of those who live in such an area, this would imply an obligation on the City Council to compensate all the residents of the area who had installed double glazing or carried out sound-proofing work, even in those cases where the claimant had not proved the effect of the noise inside his or her home. As a consequence, the City Council would stop declaring some neighbourhoods as acoustically saturated zones, which would in the end be contrary to citizens’ interests.

36. The Government argued that the present case had to be distinguished from the case of Moreno Gómez (cited above) because the domestic courts had found that the applicant had failed to establish the noise levels inside his home. The Government also argued that the applicant could have asked the City Council for a free noise-level test, in accordance with Article 54 of the Ordinance.

(b) The applicant

37. The applicant argued that requiring him to provide an individual test of the noise level inside his house was contrary to the Court’s case-law. The applicant cited, in particular, the case of Moreno Gómez (cited above). Ms Moreno Gomez lived in the same residential district as the applicant. According to the applicant, Ms Moreno Gomez’s case shared exactly the same background as his. In the applicant’s view, the differences between Moreno Gomez and his own case were insignificant.

38. In Moreno Gomez, the Court had stated that the existing noise in the area had been notorious and undeniable, and had therefore considered that the “requirement of evidence [such as a noise test from inside the home had been] formalistic”, since the municipal authorities had labelled the area “acoustically saturated” (Moreno Gómez, cited above, § 59).

39. In addition to that, the applicant stated that it was not true that he had simply claimed to live in an acoustically saturated zone, but that he had tried to prove that his rights had been affected by the noise by three means: firstly, through two medical expert reports; secondly through measurements carried out in the area before and after it had been an acoustically saturated zone; and lastly through invoices for his medical treatment and for the replacement of his windows and the installation of air conditioning.

2. The Court’s assessment

(a) General principles

40. Concerning the relevant general principles, the Court refers to paragraphs 53 to 56 of the above-mentioned judgment in the Moreno Gómez case.

41. In that judgment, which was quoted by the applicant and which was also analysed by the Spanish Constitutional Court in its resolution delivered in the present case, the Court noted that the applicant lived in an area that was indisputably subject to night-time noise and that clearly disturbed the applicant’s daily life, particularly at weekends. The Court established that the principal issue consisted in determining whether the nuisance caused by the noise attained the minimum level of severity required to constitute a violation of Article 8 (see Moreno Gómez, cited above, § 58).

42. As regards the necessary evidence concerning the excessive noise suffered in particular by the applicant in her flat, the Court considered that it would be unduly formalistic to require such evidence in the case, since the City authorities had already designated the area in which the applicant lived an acoustically saturated zone, which, within the meaning of the municipal Ordinance of 28 June 1996, meant an area in which local residents were exposed to high noise levels which caused them serious disturbance (see Moreno Gómez, cited above, § 59).

43. Lastly, the Court concluded that in view of the volume of the noise ‑ at night beyond the permitted levels – and in view of the fact that it had been present over a prolonged period of a number of years, there had been a breach of the rights protected by Article 8.

(b) Application to the present case

44. As in Moreno Gómez, the present application does not concern interference by public authorities with the right to respect for the home, but their failure to take action to put a stop to third-party breaches of the right relied on by the applicant (see Moreno Gómez, cited above § 57).

45. As in that case, the Court notes that the applicant lives in an area that is indisputably subject to night-time disturbances; this clearly unsettles the applicant as he goes about his daily life, particularly at weekends. The Court must now determine whether the nuisance caused by the noise attained the minimum level of severity required for it to constitute a violation of Article 8 (see Moreno Gómez, cited above, § 58).

46. The Court observes that the City Council was aware of the fact that the volume of the noise in that particular neighbourhood went beyond the permitted levels. Firstly, the City authorities had already designated the area in which the applicant lived an acoustically saturated zone, which, within the meaning of the Ordinance, meant an area in which local residents were exposed to high noise levels which caused them serious disturbance. Secondly, those high noise levels have continued for several years after the declaration of the district as an acoustically saturated zone, as confirmed by the official reports provided by the City Council services in 1998 and 2000 (see paragraphs 12 and 13 above). Indeed, that fact has been confirmed by the Government, who acknowledged that several years after the applicant’s claim the volume of the noise was 35 dBA in the applicant’s neighbour’s flat, above the 30 dBA considered the maximum permissible level by the City Council itself (see paragraph 34 above).

47. Furthermore, the Court notes that, as pointed out in the dissenting opinion to the Constitutional Court judgment, the expert report ordered by the High Court stated that there had been a relation of causality between the nocturnal noise level and the alteration of the physiological sleep of the applicant and his family, and his anxious depressive syndrome.

48. In these circumstances, the Court considers that it would be unduly formalistic in the instant case to require the applicant to provide evidence of the noise in his flat, as the City authorities have already designated the area in which the applicant lives an acoustically saturated zone (see Moreno Gómez, cited above, § 59). The same argument can be brought up as far as the link of causality is concerned.

49. Additionally, the Court observes that, contrary to what the Government stated, the applicant, in his position as president of the neighbourhood association of his district, had lodged numerous claims against the City Council before he replaced his windows. It cannot be considered that the applicant’s behaviour has been abusive or disproportionate to the disturbances he was suffering. In this regard, the Court observes that it is not reasonable to require a citizen suffering harm to his or her health to wait until the end of the proceedings before using the legal means he or she has at his or her disposal.

50. The Court agrees with the Government that the City Council took various measures in order to solve the problem of noise pollution in the area in which the applicant lived (see paragraph 32 above). The Court observes that the City Council adopted general measures such as the Ordinance, the declaration of the neighbourhood as an acoustically saturated zone and, particularly concerning the applicant, the order given to the pub located in the basement of the applicant’s building to install a noise limiter, which should in principle have been adequate to secure respect for the guaranteed rights.

51. However, the Court observes that those measures were insufficient in this particular case. Regulations to protect guaranteed rights serve little purpose if they are not duly enforced and the Court must reiterate that the Convention is intended to protect effective rights, not illusory ones. The Court has repeatedly emphasised that the existence of a sanction system is not enough if it is not applied in a timely and effective manner (see Bor v. Hungary, no. 50474/08, § 27, 18 June 2013). In the present case, the decrease in the number of times that the legal dBA levels were exceeded on a daily basis and the administrative sanctions imposed by the City Council cannot be considered sufficient measures. The facts show that the applicant suffered a serious infringement of his right to respect for his home as a result of the authorities’ failure to take action to deal with the night-time disturbances (see Moreno Gómez, cited above, § 61).

52. The Court agrees with the Government assertion that the mere declaration of an area as an acoustically saturated zone cannot be considered a justification to recognise damage caused to all the residents. In the present case, however, the disturbances suffered by the applicant were present for a long time previous to and following the declaration of the acoustically saturated zone, and implied therefore a continuous infringement of his private life.

53. For all these reasons, the Court concludes that contrary to the Government statements, the present case is very similar to Moreno Gómez (cited above). The applicant in the present case lives in the same acoustically saturated zone as Ms Moreno Gómez did – just some metres away in fact – and the applicant presented – as Ms Moreno Gómez had done too – sufficient proof of the consequences that the noise had caused to his health.

54. In these circumstances, the Court finds that the respondent State has failed to discharge its positive obligation to guarantee the applicant’s right to respect for his home and his private life, in breach of Article 8 of the Convention.

II. APPLICATION OF ARTICLE 41 OF THE CONVENTION

55. Article 41 of the Convention provides:

“If the Court finds that there has been a violation of the Convention or the Protocols thereto, and if the internal law of the High Contracting Party concerned allows only partial reparation to be made, the Court shall, if necessary, afford just satisfaction to the injured party.”

A. Damage

56. The applicant claimed 4,321.76 euros (EUR) in respect of pecuniary damage, including:

- EUR 3,042.12 for the installation of double glazing in his home;

- EUR 1,075.81 for the installation of air conditioning to avoid having to sleep in excessive heat at night as a result of having his windows closed;

- EUR 98.93 for the building permit fee for the above mentioned work;

- EUR 104.90 for tax on buildings, installations and building work;

The applicant also claimed EUR 3,005.05 in respect of non-pecuniary damage, on the grounds of the sleeplessness and distress caused by the situation and the impact to the applicant’s health, which had been certified through the medical reports presented before the courts.

57. The Government contested those claims.

58. The Court notes that the sole ground for awarding the applicant just satisfaction in the instant case was the failure of the relevant authorities to take the action they could reasonably have been expected to take to put a stop to the infringement of the applicant’s right to respect for his home. The Court therefore finds that there was a causal link between the violation of the Convention and the pecuniary damage sustained by the applicant. He is therefore entitled to an award under that head. In addition, the authorities’ failure to take action undeniably caused the applicant non-pecuniary damage for which he should also receive compensation. Ruling on an equitable basis, as required by Article 41, the Court awards the applicant the amount of EUR 7,000 to cover both pecuniary and non-pecuniary damage. It rejects the remainder of the claim.

B. Costs and expenses

59. The applicant also claimed EUR 6,671.26 for the costs and expenses he had incurred before the domestic courts and the Court, which included EUR 3,111.26 for the costs and expenses incurred before the domestic courts, EUR 1,140 for the costs of expert reports and EUR 2,420 for those incurred before the Court.

60. The Government did not make any submissions on this point.

61. According to the Court’s case-law, an applicant is entitled to the reimbursement of costs and expenses in so far as it has been shown that these have been actually and necessarily incurred and are reasonable as to quantum. In the present case, regard being had to the documents in its possession and the above criteria, the Court considers it reasonable to award the sum of EUR 6,671.26 covering costs under all heads.

C. Default interest

62. The Court considers it appropriate that the default interest rate should be based on the marginal lending rate of the European Central Bank, to which should be added three percentage points.

FOR THESE REASONS, THE COURT, UNANIMOUSLY,

1. Declares the application admissible;

2. Holds that there has been a violation of Article 8 of the Convention;

3. Holds

(a) that the respondent State is to pay the applicant, within three months from the date on which the judgment becomes final in accordance with Article 44 § 2 of the Convention, the following amounts, at the rate applicable at the date of settlement:

(i) EUR 7,000 (seven thousand euros), plus any tax that may be chargeable, covering pecuniary and non-pecuniary damage;

(ii) EUR 6,671.26 (six thousand six hundred and seventy-one euros twenty-six cents), plus any tax that may be chargeable to the applicant, in respect of costs and expenses;

(b) that from the expiry of the above-mentioned three months until settlement simple interest shall be payable on the above amounts at a rate equal to the marginal lending rate of the European Central Bank during the default period plus three percentage points;

4. Dismisses the remainder of the applicant’s claim for just satisfaction.

Done in English, and notified in writing on 16 January 2018, pursuant to Rule 77 §§ 2 and 3 of the Rules of Court.

Stephen Phillips Helena Jäderblom
Registrar President

Povezana praksa međunarodnih tela

Evropski sud za ljudska prava 4143/02 16.11.2004.

U presudi Cuenca Zarzoso protiv Španije, Sud se pozvao na svoju raniju presudu u predmetu Moreno Gomez protiv Španije, budući da se oba presmeta odnose na istu situaciju - zagađenje bukom u jednom stambenom kvartu u Valensiji.

Vlada Španije je navela da se ova dva predmeta razlikuju, ali je Sud odgovorio da podnosilac predstavke u konkretnom predmetu živi u istoj akustički zasićenoj zoni u kojoj je živela i gđa Moreno Gomes - zapravo svega nekoliko metara dalje - i podnosilac predstavke je podneo - kao što je to učinila i gđa Moreno Gomes - dovoljne dokaze o posledicama koje je buka ostavila po njegovo zdravlje.

LINK na PRESUDU / ODLUKU

Sažmi komentare

Komentari

Relevantni komentari iz drugih presuda

Član 8 | DIC | Damnjanović protiv Srbije

Presuda je povezana sa presudom Vrhovnog kasacionog suda Rev 2999/1999 od 4.9.2019. godine, kojom se odbija kao nesosnovana revizija tužilje-protivtužene, izjevljena protiv presude Apelacionog suda u Kragujevcu Gž2 119/19 od 04.04.2019. godine.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilјa i tuženi su zaklјučili brak 06.05.2012. godine iz kog braka imaju maloletnog sina. Živeli su u kući u zajednici sa majkom i babom tuženog. Do prestanka bračne zajednice došlo je 04.09.2017. godine, kada je tužilјa napustila bračnu zajednicu. Bračni odnosi su ozbilјno i trajno poremećeni, nema izgleda da se bračna zajednica nastavi. Tužilјa, kada je napustila bračnu zajednicu prijavila je policiji tuženog za nasilјe u porodici. Navela je da je poslednje dve godine u braku bila u svađi sa tuženim, stalno su se raspravlјali, a tuženi je držao za ruke i drmao zbog čega su joj ostajale modrice, kao i da je dete često prisustvovalo ovim svađama. Po napuštanju zajednice otišla je da živi kod svojih roditelјa. Navodi tužilјe u pogledu vršenja nasilјa u porodici nisu ničim bili potkreplјeni. Presudom Osnovnog suda u Jagodini P2 411/17 od 24.12.2018. godine u stavu prvom izreke, brak zaklјučen dana 06.05.2014. je razveden na osnovu člana 41. Porodičnog zakona. U stavu drugom izreke, usvojen je tužbeni zahtev tuženog-protivtužioca pa je zajedničko maloletno dete stranaka sin poveren ocu koji će samostalno vršiti roditelјsko pravo. Obavezana je tužena-protivtužilјa da na ime svog doprinosa u izdržavanju deteta plaća mesečno određeni novčani iznos. Presudom je uređen je način održavanja ličnih odnosa detat sa majkom. Presudom Apelacionog suda u Kragujevcu Gž2 119/19 od 04.04.2019. godine, odbijena je kao neosnovana žalba tužilјe-protivtužene i potvrđena presuda Osnovnog suda u Jagodini P2 411/17 od 24.12.2018.

Ceneći navode revizije, Vrhovni kasacioni sud nalazi da su nižestepeni sudovi na potpuno utvrđeno činjenično stanje, pravilno primenili materijalno pravo, a pri čemu su se shodno citiranim propisima prevashodno rukovodili interesima maloletnog deteta, pravilno ocenjujući da je u interesu deteta da za sada ostane u domaćinstvu kod oca, tj. da se vršenje roditelјskog prava nad maloletnim poveri njegovom ocu a da majka ima pravo viđanja sa detetom, budući da je otac ostvario bolju emocionalnu povezanost sa detetom.

Presuda je dostupna u javnoj bazi sudske prakse ovde

Član 8 | DIC | Gardel protiv Francuske

Presuda je značajna jer se odnosi na čuvanje ličnih podataka podnosioca predstavke u službenim evidencijama. U konkretnom slučaju, čuvanje ovih podataka jeste bilo adekvatno, te nije došlo do kršenja prava iz člana 8 Konvencije.

Član 8 | DIC | Jurišić protiv Hrvatske

Presuda je povezana sa rešenjem Ržg 2/16 od 17.06.2016. godine Apelacionog suda u Novom Sadu, kojim se žalba predlagača izjavlјena protiv rešenja Višeg suda u Somboru posl. br.R4p.2/16 od 26.5.2016. godine se odbacuje kao neblagovremena.

Pobijanim prvostepenim rešenjem odbijen je prigovor predlagača B.Đ. kojim je tražio da se utvrdi da mu je u postupku koji se vodi pred Višim sudom u Somboru pod posl. brojem P.32/2014 povređeno pravo na suđenje u razumnom roku. Protiv ovog rešenja predlagač je izjavio žalbu u kojoj predlaže da Apelacioni sud naloži Višem sudu u Somboru postupanje po tužbi ovde predlagača u nepresuđenom delu kojim je tražena naknada materijalne štete, iz razloga što je predlagač starija i bolesna osoba pa je neophodna posebna hitnost u postupanju.

Rešenje je dostupno u javnoj bazi sudske prakse ovde

Član 8 | DIC | Kostić protiv Srbije

Odluka Ustavnog suda Republike Srbije\r\nhttps://ustavni.sud.rs/sudska-praksa/baza-sudske-prakse/pregled-dokumenta?PredmetId=16038\r\nkojom se usvaja ustavna žalba D.K. i utvrđuje da su u izvršnom postupku pred osnovnim sudom povređena prava roditelja i pravo na suđenje u razumnom roku

Član 8 | DIC | Milovanović protiv Srbije

Član 8 | DIC | Petrović i drugi protiv Hrvatske

Pri donošenju presude Sud se poziva na svoju presudu u predmetu Zorica Jovanović protiv Srbije i odluku Mik i Jovanović protiv Srbije, zbog veoma sličnih okolonosti predmeta i na presudu Varnava i drugi protiv Turske zbog kontinuirane povrede prava iz člana 8 zbog neizvesnosti o sudbini bližnjih.

Član 8 | DIC | Tomić protiv Srbije

Tematski povezani sadržaj u biblioteci Pravosudne akademije

Publikacije

Zaštita podataka o ličnosti kroz Zakon o zaštiti podataka o ličnosti u parničnom postupku
zaštita podataka o ličnosti parnica poštovanje privatnog života pravo na pravično suđenje